نظام قانونگذاری در اسرائیل
بیشتر وقت بیستمین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» که عصر روز دوشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شد، صرف بررسی نظام قانونگاذاری در اسرائیل شد. در این نشست، یکی از اعضای کمیته بررسی تطبیقی نظامهای قانونگذاری، گزارش تحقیقات خود درباره خصوصیات نظام قانونگذاری در اسرائیل را برای حاضران در این نشست ارایه داد.
خاطر نشان میشود کمیته بررسی تطبیقی نظامهای قانونگذاری با این هدف تشکیل شده است تا ساختار نظام قانونگذاری در جمهوری اسلامی را با ساختار برخی از نظامهای قانونگذاری در کشورهای دیگر مقایسه کند. قرار است نتایج این بررسیهای تطبیقی به صورت کتابچههایی منتشر شود و در اختیار اعضای انجمن و سایر علاقمندان قرار بگیرد.
این کمتیه تا کنون آئیننامههای داخلی مجلس سنا و مجلس نمایندگان کنگره ایالات متحده آمریکا را به صورت اجمالی مورد بررسی قرارداده است.
در نوزدهمین نشست هسته اولیه، ترجمه فارسی قانون کِنٍسِت (پارلمان اسرائیل) در اختیار اعضای هسته اولیه قرار گرفت. قرار است ترجمه فارسی آئیننامه داخلی کنست نیز در نشست بعدی مورد بررسی قرار بگیرد.
لازم به یادآوری است که در نشستهای هسته اولیه گروه حامیان تإسیس «انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» اسناد مورد نیاز برای ارایه به مجمع مؤسس این انجمن تدوین و تصویب میشود.
قرار است نخستین نشست مجمع مؤسس این انجمن با حضور بنیانگذاران و مهمانان، عصر روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود.
در متن پیشنویس بیانیه تإسیس این انجمن، بعدازارایه تزهایی در باره شرایط موجود، پیشنهاد شده است: «انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی بر اساس قواعد مندرج در کتاب دستورنامه برای تأمین نیروی اجتماعی لازم به منظور اصلاح نظامقانونگذاری در کشور تأسیس شود».
در ادامه این نوشته، ترجمه فارسی دو سند با عنوان «نظام انتخابات اسرائیل» و «اصول و نهادهای حکمرانی در اسرائیل» تقدیم میشود. این دو سند از وب سایت «کتابخانه مجازی یهود» انتخاب شده و هوش مصنوعی آنها را ترجمه کرده است. با هم میخونیم:
انتخابات ملی کنست
انتخابات ملی برای کنست، پارلمان اسرائیل، هر چهار سال یک بار برگزار میشود، مگر اینکه شرایطی موجب برگزاری انتخابات زودهنگام شود. برخلاف ایالات متحده، رأیدهندگان در اسرائیل به یک حزب رأی میدهند، نه به یک نامزد مشخص – رهبر حزبی که بیشترین آرا را کسب کند، نخستوزیر در نظر گرفته میشود و مأمور تشکیل دولت میگردد.
انتخابات اسرائیل بازتابدهنده سنت دموکراتیک قوی این کشور است. کارزارهای انتخاباتی پرجنبوجوش برگزار میشوند و با مناظرات پرحرارت درباره مسائل مختلف همراهاند. اسرائیلیها علاقه بسیاری به امور سیاسی، شامل سیاست داخلی و روابط خارجی، دارند و فعالانه در فرآیند انتخابات مشارکت میکنند.
چارچوب نظام انتخاباتی
ماده ۴ قانون اساسی: کنست
«کنست با انتخابات عمومی، ملی، مستقیم، برابر، مخفی و تناسبی انتخاب خواهد شد، مطابق با قانون انتخابات کنست.»
عمومی: در روز انتخابات، رأیدهندگان یک برگه رأی به یک حزب سیاسی میدهند تا آنان را در کنست نمایندگی کند. هر شهروند اسرائیلی ۱۸ سال به بالا حق رأی دارد. شهروندان اسرائیلی از همه گروههای قومی و باورهای مذهبی، از جمله اعراب اسرائیلی، فعالانه در فرآیند مشارکت دارند و درصد مشارکت طی سالها به حدود ۸۰ درصد رسیده است.
ملی: کل کشور یک حوزه انتخابیه واحد به شمار میآید.
مستقیم: کنست مستقیماً توسط رأیدهندگان انتخاب میشود و نه از طریق مجمع انتخاباتی.
برابر: تمام آرا ارزش برابر دارند.
مخفی: انتخابات به صورت مخفی برگزار میشود.
تناسبی: ۱۲۰ کرسی کنست متناسب با درصد آرای هر حزب در سطح ملی توزیع میشوند. حداقل لازم برای ورود یک حزب به کنست، ۲٪ از کل آرا است (که در سال ۲۰۱۴ به ۳٫۲۵٪ افزایش یافت).
رأیگیری و نامزدها
انتخابات کنست بر اساس رأی به احزاب برگزار میشود، نه افراد. وجود احزاب متعدد بازتابدهنده طیف گسترده دیدگاهها و باورها است.
انتخاب مستقیم نخستوزیر که در سال ۱۹۹۶ برقرار شده بود، طبق قانون اساسی اصلاحشده دولت (۲۰۰۱) لغو شد. پس از آن، رئیسجمهور مأموریت تشکیل دولت و نخستوزیری را به نمایندهای از کنست واگذار میکند که بیشترین شانس تشکیل ائتلاف را داشته باشد.
هر شهروند ۲۱ سال به بالا میتواند نامزد کنست شود، مشروط به اینکه سابقه کیفری نداشته باشد، سمتهای رسمی عالیرتبه (مانند رئیسجمهور، حسابرس کل، قضات، مقامات ارشد دولتی یا نظامی) را حداقل ۱۰۰ روز پیش از انتخابات ترک کرده باشد و دادگاه این حق را از او سلب نکرده باشد (مانند موارد نادر خیانت).
تنها احزابی که به طور قانونی ثبت شده باشند یا ائتلافی از چند حزب ثبتشده میتوانند فهرست نامزدها را ارائه دهند.
پیش از انتخابات، هر حزب برنامه سیاسی و فهرست نامزدهای خود را به ترتیب اولویت اعلام میکند.
کرسیهای کنست متناسب با درصد آرای هر حزب توزیع میشود. آرای مازاد که برای یک کرسی کافی نباشند، بر اساس توافقهای از پیش تعیینشده یا نسبت آرا بین احزاب تقسیم میشود.
تعداد و ترتیب نمایندگان هر حزب بر اساس فهرست ارائهشده تعیین میشود. در اسرائیل انتخابات میاندورهای وجود ندارد؛ در صورت استعفا یا درگذشت یک نماینده، نفر بعدی در فهرست جایگزین او میشود.
طبق قانون تأمین مالی احزاب، هر حزب بودجه انتخاباتی مشخصی از خزانه دریافت میکند که بر اساس کرسیهای بهدستآمده در انتخابات قبلی و فعلی محاسبه میشود. احزاب تازهوارد نیز سهم مشابهی دریافت میکنند.
هیچ حزبی نمیتواند کمک مالی بیش از سقف قانونی دریافت کند و دریافت کمک از افراد غیر واجد شرایط رأیدادن ممنوع است.
کمیته مرکزی انتخابات (به ریاست یک قاضی دیوان عالی و با حضور نمایندگان احزاب کنست) مسئول نظارت و اجرای انتخابات است. کمیتههای منطقهای و محلی نیز با حضور نمایندگان حداقل سه حزب فعالیت دارند. افراد ۱۶ سال به بالا میتوانند عضو کمیتههای رأیگیری باشند.
طبق قانون اساسی: کنست، کمیته مرکزی انتخابات میتواند فهرست نامزدها را رد کند اگر اهداف یا اقدامات آن بهطور مستقیم یا ضمنی شامل موارد زیر باشد:
انکار موجودیت اسرائیل به عنوان کشور یهود؛
انکار ماهیت دموکراتیک کشور؛
تحریک به نژادپرستی.
با تصویب «قانون حکمرانی» در ۱۱ مارس ۲۰۱۴، آستانه انتخاباتی از ۲٪ به ۳٫۲۵٪ افزایش یافت. این تغییر باعث شد احزاب کوچک برای ورود به کنست ائتلاف کنند. در میان اعراب اسرائیلی، چهار حزب کوچک عربی ائتلاف بزرگی تشکیل دادند تا مشارکت رأیدهندگان عرب افزایش یابد.
روز انتخابات
همه شهروندان ۱۸ سال به بالا در روز انتخابات واجد شرایط رأی دادن هستند.
روز انتخابات تعطیل رسمی است تا امکان مشارکت همه فراهم شود.
سربازان در ایستگاههای ویژه در واحدهای نظامی رأی میدهند.
برای زندانیان و بیماران بستری در بیمارستان نیز امکان رأی دادن فراهم شده است.
قانون اسرائیل رأیگیری غیابی را پیشبینی نکرده است و رأی فقط در داخل خاک اسرائیل انجام میشود، بهجز دیپلماتها و کارکنان کشتیها.
انتشار نتایج
نتایج رسمی هشت روز پس از انتخابات در روزنامه رسمی منتشر میشود.
حدود دو هفته بعد، نخستین نشست کنست جدید به ریاست رئیسجمهور تشکیل میشود.
نمایندگان سوگند یاد میکنند و رئیس کنست و معاونانش انتخاب میشوند.
تشکیل دولت
دولت (کابینه وزیران) قوه مجریه کشور است و مسئول اداره امور داخلی، خارجی و امنیتی میباشد. دولت معمولاً چهار سال دوام دارد، مگر اینکه نخستوزیر به دلیل مرگ، استعفا یا برکناری از ادامه کار بازماند.
پس از انتخابات، رئیسجمهور با مشورت نمایندگان احزاب، مأموریت تشکیل دولت را به یکی از اعضای کنست میسپارد؛ معمولاً رهبر حزبی که بیشترین کرسی را دارد یا رهبری که بتواند ائتلافی با بیش از ۶۰ کرسی تشکیل دهد.
برای تشکیل دولت، حمایت دستکم ۶۱ نماینده کنست لازم است. تاکنون هیچ حزبی اکثریت مطلق نداشته و همه دولتها ائتلافی بودهاند.
فرد منتخب ۲۸ روز فرصت دارد دولت تشکیل دهد و این مهلت میتواند حداکثر ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
اگر موفق نشود، رئیسجمهور میتواند فرد دیگری را مأمور کند (با ۲۸ روز مهلت).
در صورت شکست مجدد، اکثریت مطلق نمایندگان (۶۱ نفر) میتوانند بهطور مکتوب از رئیسجمهور بخواهند مأموریت تشکیل دولت را به شخص دیگری بسپارد (هرچند تاکنون این اتفاق نیفتاده است).
پس از تشکیل دولت، نخستوزیر کابینه و خطمشی کلی خود را به کنست معرفی میکند و درخواست رأی اعتماد میدهد. دولت هنگامی رسمیت مییابد که دستکم ۶۱ نماینده به آن رأی مثبت دهند و وزیران رسماً آغاز به کار کنند.
اصول و نهادهای حکمرانی در اسرائیل
در دولت اسرائیل، همچون دیگر دولتهای دموکراتیک، حکومت بر پایه اصول و نهادهای لیبرال زیر استوار است:
قوانین اساسی که نظام حکومت و حقوق شهروندان را تعیین میکنند؛
برگزاری انتخابات برای کنست بر اساس اصل حاکمیت اکثریت، با تضمین حقوق اقلیت در چارچوب قانون؛
اصل تفکیک قوا میان قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه، که نهاد نظارت دولتی نیز به آن افزوده شده است؛
آزادی مطبوعات.
فهرست مباحث
نظام انتخاباتی
قوه مقننه (کنست)
قوانین اساسی
قوه مجریه
ریاستجمهوری
حکومتهای محلی
قوه قضائیه
نظارت دولتی
آزادی مطبوعات
نظام انتخاباتی
انتخابات در اسرائیل عمومی، برابر و مخفی است. در سطح ملی دستکم هر چهار سال یکبار و در سطح محلی هر پنج سال یکبار برگزار میشود. اسرائیل دارای نظام نمایندگی نسبی است و کل کشور بهعنوان یک حوزه انتخابیه در نظر گرفته میشود. هر حزب فهرستی از نامزدها ارائه میدهد و تعداد کرسیهایی که به دست میآورد متناسب با درصد آرای کسبشده است.
هر شهروند بالای ۱۸ سال که نامش در فهرست رأیدهندگان ثبت شده باشد حق رأی دارد.
قوه مقننه: کنست
کنست مجلس نمایندگان دولت اسرائیل است. طبق «قانون اساسی: کنست»، محل آن اورشلیم است و پس از انتخابات دارای ۱۲۰ عضو خواهد بود. این قانون به انتخابات کنست، وظایف و مصونیتهای اعضا و کمیسیونهای آن میپردازد، اما اختیارات کنست را تعریف نمیکند و شیوه عملکرد آن در آییننامههای داخلیاش آمده است.
کنست جدید پس از برگزاری انتخابات عمومی آغاز به کار میکند. رئیسجمهور نخستین نشست را افتتاح کرده و سپس اداره جلسه به مسنترین نماینده سپرده میشود. در این نشست نمایندگان سوگند وفاداری یاد میکنند و رئیس کنست و معاونانش انتخاب میشوند.
کنست از طریق دو رکن فعالیت میکند: صحن علنی و کمیسیونهای کنست.
صحن علنی محل بررسی لوایح، اظهارات دولت، طرحهای مربوط به دستور جلسه، رأی عدم اعتماد و پرسشهای نمایندگان است.
هر لایحه پیش از رسیدن به صحن باید فرایند مشخصی را طی کند. لایحه ممکن است از سوی نمایندگان، دولت یا وزیر پیشنهاد شود.
فرایند بررسی لایحه شامل:
مطالعه در وزارت دادگستری و دارایی (برای جنبههای حقوقی و مالی).
تقدیم به دولت و در صورت تصویب، ارائه به کنست برای قرائت نخست.
ارجاع به کمیسیون مربوطه برای بررسی جزئیات و بازنویسی.
بازگشت به صحن برای قرائت دوم و سوم، و در نهایت رأیگیری.
در صورت تصویب نهایی، قانون با امضای رئیس کنست و رئیسجمهور و نخستوزیر و وزیر مسئول، در روزنامه رسمی منتشر میشود.
کمیسیونهای کنست
کمیسیونها وظایف متعددی دارند، از جمله بررسی لوایح و نظارت بر عملکرد وزارتخانهها. چهار نوع کمیسیون وجود دارد:
کمیسیونهای دائمی (۱۲ کمیسیون، از جمله: امور زنان، قانون و عدالت، اقتصاد، آموزش، مالی، روابط خارجی و دفاع، کار و رفاه، محیط زیست و...)
کمیسیونهای ویژه (۳ کمیسیون: مواد مخدر، حقوق کودک، کارگران خارجی)
کمیسیونهای تحقیق پارلمانی (برای مسائل با اهمیت ملی خاص)
کمیسیون اخلاق (رسیدگی به تخلفات نمایندگان).
علاوه بر این، کمیسیونهای موقتی مانند کمیسیون تفسیر و کمیسیونهای عمومی نیز تشکیل میشوند.
قوانین اساسی
در «اعلامیه استقلال» آمده بود که مجلس مؤسسان (که بعداً به اولین کنست تبدیل شد) باید قانون اساسی تدوین کند، اما به دلیل اختلافات با احزاب مذهبی این امر محقق نشد.
بهجای قانون اساسی، تصویب مجموعهای از قوانین اساسی در دستور قرار گرفت که در آینده به قانون اساسی مدون بدل شوند. هنوز پس از گذشت بیش از ۶۰ سال این هدف بهطور کامل تحقق نیافته است.
فهرست برخی قوانین اساسی:
رئیس دولت (۱۹۶۴)
کنست (۱۹۵۸)
دولت (۲۰۰۱)
قوه قضائیه (۱۹۸۴)
نیروهای دفاعی اسرائیل (۱۹۷۶)
پایتخت اورشلیم (۱۹۸۰)
اراضی ملی (۱۹۶۰)
دیوان محاسبات (۱۹۸۸)
اقتصاد دولت (۱۹۷۵)
حیثیت انسانی و آزادی (۱۹۹۲)
آزادی شغل (۱۹۹۴)
قوه مجریه: دولت
پیشتر رئیسجمهور وظیفه تشکیل دولت را به رهبر حزبی که بیشترین شانس موفقیت داشت واگذار میکرد. اما پس از اصلاح «قانون اساسی: دولت»، نخستوزیر مستقیماً انتخاب میشود. نخستوزیر موظف است ترکیب کابینه و خطوط اصلی برنامه دولت را به کنست معرفی کند و رأی اعتماد بگیرد. (در حال حاضر، رهبر حزبی که بیشترین شانس موفقیت را داشته باشد از سوی رئیس جمهور مأمور تشکیل دولت میشود)
وزرا مسئول یک یا چند وزارتخانهاند و میتوانند وزیر بیپرتفوی هم باشند. وزرا لازم نیست عضو کنست باشند، اما معاونان وزیر باید عضو باشند. جلسات دولت معمولاً یکبار در هفته برگزار میشود. دولت در صورت سقوط یا استعفا تا تشکیل دولت جدید بهصورت دولت موقت فعالیت میکند.
ریاستجمهوری
رئیسجمهور اسرائیل توسط کنست و با رأی مخفی انتخاب میشود. دوره ریاست پنجساله است و یکبار دیگر قابل تمدید است. رئیسجمهور بیشتر وظایف تشریفاتی دارد، از جمله امضای قوانین، گشایش نخستین نشست کنست جدید، پذیرش سفرا، عفو زندانیان و انتصاب برخی مقامات.
حکومت محلی
سه نوع اداره محلی وجود دارد: شهرداریها، شوراهای محلی و شوراهای منطقهای.
شهرداریها: شهرهای بزرگ (بیش از ۲۰هزار نفر).
شوراهای محلی: شهرهای کوچک و مناطق نیمهروستایی.
شوراهای منطقهای: شامل چندین روستا و کیبوتصهای کشاورزی.
وظایف: توسعه زیرساخت، آموزش، خدمات اجتماعی، بهداشت عمومی، فرهنگ و ورزش، برنامهریزی شهری، دریافت مالیات محلی.
انتخابات محلی هر پنج سال یکبار و بهصورت نمایندگی نسبی برگزار میشود. شهرداران با رأی مستقیم مردم انتخاب میشوند.
قوه قضائیه
دادگاهها به دعاوی کیفری و مدنی رسیدگی میکنند.
دادگاههای صلح: جرایم سبک و دعاوی زیر یک میلیون شکل.
دادگاههای ناحیه: جرایم سنگین و دعاوی بالاتر از یک میلیون شکل.
دیوان عالی (اورشلیم): هم بهعنوان مرجع تجدیدنظر و هم بهعنوان «دیوان عالی عدالت» فعالیت میکند.
علاوه بر دادگاههای عمومی، دادگاههای ویژه مانند نظامی، کار و مذهبی (یهودی، مسلمان، مسیحی، دروزی) نیز وجود دارد.
نظارت دولتی
دیوان محاسبات (State Comptroller) بر وزارتخانهها، نیروهای امنیتی، شهرداریها و نهادهای وابسته به بودجه دولتی نظارت میکند. این دیوان مستقل است و هر سال گزارشی به کنست ارائه میدهد. همچنین وظیفه دادستانی مردمی (Ombudsman) را نیز بر عهده دارد.
آزادی مطبوعات
دولت اسرائیل تحت نظارت عمومی رسانههای نوشتاری و الکترونیکی است. آزادی بیان از اصول بنیادی دموکراسی در اسرائیل است. مطبوعات از ابتدا دولتی نبودند، اما رادیو و تلویزیون در آغاز تحت کنترل دولت بودند. امروزه شبکههای خصوصی و ملی در کنار هم فعالیت دارند.
: خبر هاى كلى
: خبر هاى كلى
fa
اخبار ساخت جوامع طراز نوین
انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی
?
سايت با اسپيپ درست شده است 3.0.17 + AHUNTSIC
