«جریان اصلی» بر سر دو راهی!

۱۷ آبان ۱۴۰۴

يكشنبه 9 نوامبر 2025 بوسيله‌ى گروه نويسندگان

پس از اصلاح هدف پیشنهادی «حامیان تأسیس انجمن اصلی» در ششمین نشست «گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی» که روز چهارشنبه ۷ آبان ماه ۱۴۰۴ در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها)‌ دعوت به دستور شده بود، اکنون لازم است وضعیت عضویت در انجمن اصلی مورد بررسی قرار بگیرد.

از آنجا که دستور کار هفتمین نشست «گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی» که ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۲۱ آبان ماه ۱۴۰۴ در محل همیشگی (دفتر کادرها)‌ دعوت به دستور خواهد شد، بررسی ماده سه اساسنامه انجمن اصلی است، نوشته‌ای که در ادامه تقدیم می‌شود، وضعیت عضویت در این انجمن را مورد بررسی قرار می‌دهد.

این نوشته می‌کوشد استدلال کند چرا لازم است به جای «انجمن اصلی» «کانون انجمن‌های اصلی اختصاصی» تأسیس شود، و در نتیجه، اعضای انجمن اصلی به جای آن اشخاص حقیقی باشند، بهتر است انجمن‌هایی باشند که براساس دستورنامه رابرت تأسیس و خواهند شذ و هدف ضمنی تمام آن‌ها اصلاحات ساختاری براساس موازین دموکراسی است. این نوشته را با هم می‌خوانیم:

پیش از ادامه مطلب، به آن گروه از خوانندگان نورسیده که با تاریخچه «تجربه یک جهش فرهنگی» و نقش «جریان اصلی» در این تجربه ملی آشنا نیستند، توصیه می‌شود مطالب منتشر شده در بخش «انجمن اصلی» را در وب سایت کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت در لینک زیر مرور کنند:
http://www.kadrha.com/spip.php?rubrique95
خلاصه آن مطالب در چند بند به شرح زیر تقدیم می‌شود:

۱. منظور ار «تجربه یک جهش فرهنگی» تلاش دسته جمعی گروهی از فعالان سیاسی اجتماعی است که از طریق همکاری با دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) کم و بیش با قواعد اداره انواع مجامع تصمیم‌گیری گروهی و دموکراتیک، و تأسیس و اداره انواع «جوامع مردم خودقانون‌گذار» (دموکراسی حقیقی) آشنا شده‌اند و در حد وُسع خود تلاش می‌کنند این قواعد را در سطح ملی ترویج کنند.

۲. برخی از این قواعد، در دوران باستان و در مجامع تصمیم‌گیری در دولت‌شهر‌های یونان باستان ساخته و پرداخته شدند. اما در دوران معاصر، به مرور و بدون طرح قبلی و طی چند قرن در پارلمان انگلستان شناخته و رعایت شدند.به همین خاطر، اگر تجربه ترویج این قواعد در فرهنگ ایران به ثمر برسد، در آن صورت شاید بتوان گفت که یک جهش فرهنگی رخ داده است؛ زیرا، مهارتی که حاصل چند قرن تجربه یک ملت است، طی چند سال یا چند دهه در فرهنگ ملتی دیگر بازآفرینی شده است.

۳. در خلق این «تجربه یک جهش فرهنگی» تمام کسانی که طی ۱۳ سال گذشته در کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت مشارکت کرده‌اند نقش داشته‌اند و خواهند داشت. این افراد، چه به صورت منفرد و چه در قالب انجمن های گوناگون، در آموزش، تمرین وترویج قواعد بازی دموکراسی (به روایت دستورنامه رابرت) سهم خود را ادا کرده‌اند. با این همه، «جریان اصلی» در میان سایر جریان‌ها، نقش ستون فقرات «تجربه یک جهش فرهنگی» را ایفا کرده است.

۴. منظور از «جریان اصلی» تلاش‌های مستمر و آگاهانه‌ی ۱۲ نفر از فعالان اجتماعی است که هر کدام به دلیل شرایط خاصی که داشتند با مترجم کتاب دستورنامه رابرت آشنا شده بودند و با از خودگذشتگی و صرف وقت، از روز یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ماه ۱۳۹۱ در نشست‌های نخستین «کارگاه‌ هم‌اندیشی عرف پارلمانی» شرکت کردند و این فرصت ملی را فراهم ساختند تا قواعد کتاب دستورنامه رابرت از روی کاغذ به میدان تجربه درآید و به این ترتیب «تجربه یک جهش فرهنگی» آغاز شود.

۵. «جریان اصلی» نخستین نشست دومین مرحله از فعالیت خود را روز یکشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۷ برگزار کرد و قرار شد به عنوان «گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی»، نخستین انجمن ملی را براساس قواعد دموکراسی تأسیس کند.

۶. «گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی» (یا همان «جریان اصلی») در چهل و پنجمین نشست دومین دوره فعالیت خود که روز سه‌شنبه ۱۳ دی ماه ۱۴۰۱ برگزار شد، هدف انجمن اصلی را در ۳ بند به شرح زیر تصویب کرد:

یک. آموزش، تمرین و ترویج قانون عام پارلمانی و علم حقوق پارلمانی ـ آنطور که در دستورنامه رابرت تبیین و تشریح شده است ـ در جریان تأسیس و مدیریت انجمن اصلی
دو. شناسایی مشکلات ساختاری سازمان‌های موجود در پرتو علم حقوق پارلمانی
سه. کسب مهارت‌های لازم برای اصلاح این مشکلات و تلاش برای بازآفرینی ساختارهای موجود بر اساس مهارت‌های کسب شده.

(این هدف، همانطور که گفته شد، در ششمین نشست گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی مورد بررسی قرار گرفت و اصلاح شد. در ادامه، به این اصلاحات اشاره خواهد شد).

۷. گفتنی است که همزمان با برگزاری نشست‌های «جریان اصلی»، سایر فعالان سیاسی و اجتماعی علاقمند به فراگیری این قواعد در کارگاه‌های دیگری شرکت می‌کردند که در دفتر کادرها برگزار می‌شد. به این ترتیب، به موازات «جریان اصلی» جریان‌های دیگری شکل می‌گرفت که تلاش دسته جمعی مجموعه‌ی آن‌ها سرنوشت «تجربه یک جهش فرهنگی» را رقم می‌زند.

۸. در چهاردهمین نشست از دومین مرحله فعالیت «جریان اصلی» (یا «گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی») که روز سه‌شنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ برگزار شد این پیشنهاد به تصویب رسید تا از فعالان اجتماعی که گمان می‌رود از آموزش و ترویج قواعد دموکراسی استقبال خواهند کرد دعوت شود تا در نشست‌های علنی و ماهانه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی شرکت کنند. به این ترتیب، در هر نشست ماهانه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی نام ۵ فعال اجتماعی پیشنهاد می‌شد و به تصویب می‌رسید و از آنان دعوت به عمل می‌آمد تا در نشست‌های گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی شرکت کنند.

۹. به این ترتیب، در مجموع از ۱۳۰ نفر از فعالان سیاسی اجتماعی دعوت به عمل آمد تا در نشست‌های علنی گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی شرکت کنند تا از نزدیک با روند اداره مجامع تصمیم‌گیری بر اساس قواعد دموکراسی آشنا شوند.

۱۰. با این همه، تجربه‌ها نشان داد که هرچند بسیاری از مدعوان به آشنایی با این قواعد علاقمند هستند، اما شرکت در نشست‌های ماهانه اعضای گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی برای آنان جذابیت ندارد.

۱۱. برای رفع همین کاستی بود که ایده جدیدی مطرح شد:‌ تأسیس انجمن‌های اختصاصی با دعوت از مدعوان به نشست‌های‌ ماهانه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی.

۱۲. در حالی که هدف اعلان شده «انجمن اصلی» اصلاح ساختاری تمام ساختارهای موجود در پرتو علم حقوق پارلمانی و براساس موازین دموکراسی بود، هدف هر یک از انجمن‌های اختصاصی که با مشارکت مدعوان به نشست‌های ماهانه گروه حامیان انجمن اصلی تأسیس می‌شد، به اصلاح ساختاری یک حوزه اختصاصی محدود می‌شد.

۱۳. فهرست انجمن‌های اختصاصی که به این ترتیب تأسیس شدند یا در دست تأسیس هستند، قابل توجه است و هریک از آن‌‌ها داستان اختصاصی خودشان را دارند،‌ اما تمام آن‌ها بر اساس سه اصل بنا شده‌اند که انجمن اصلی هم قرار است براساس همان اصول بنا شود:‌
الف؛ دستورنامه رابرت مرجمع پارلمانی آن‌هاست؛
ب. قرار است در جریان تأسیس آن‌ها قواعد دموکراسی تمرین شود؛
پ. قرار اسیت فقط آن دسته از مشکلات ساختاری یک حوزه مشخص را برطرف سازند که ناشی از عدم آشنایی با قواعد دموکراسی است.

۱۴.با توجه به این سابقه ۱۳ ساله‌ی «تجربه یک جهش فرهنگی» و نقش «جریان اصلی» و سایر جریان‌های اختصاصی است که پیشنهاد می‌شود، انجمن اصلی به مثابه «کانون انجمن‌های اصلی اختصاصی» که تعداد قابل توجهی از آنان تأسیس شده‌اند یا در دست تأسیس هستند، تشکیل شود.

۱۵. در آن صورت، انجمن‌های اختصاصی، هویت سازمانی و تشکیلاتی خودشان را حفظ می‌کنند اما در چارچوب یک کانون (کنوانسیون) با هم همکاری خواهند کرد. این رویه سبب خواهد شد تا انجمن‌های اصلی اختصاصی روند ساخت کنوانسیون براساس قواعد دموکراسی را هم تمرین کنند. در آن صورت، تمام انجمن‌های اختصاصی نقش اندام‌های یک پیکر واحد را ایفا می‌کنند که قرار است کل نظام سیاسی/اجتماعی را براساس موازین دموکراسی بازآفرینی کند.

۱۶. در پایان به نام برخی از انجمن‌های اصلی اختصاصی که تا کنون برای تأسیس آن‌ها فعالیت‌هایی صورت گرفته است اشاره می‌شود:‌ ۱). انجمن اصلاح ساختاری احزاب سیاسی (اساس)،۲. انجمن تعلیمات اجتماعی کودکان (تاک)، ۳. انجمن قانون اساسی (یا انجمن بازآفرینی قانون اساسی) (ابقا)، ۴. انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی، ۵. انحمن ارتقای پروفشن‌گرایی در وکالت، ۶. انجمن ارتقای پروفشن‌گرایی در مدیریت، ۷. انجمن ترویج دستور شرف، ۸. انجمن گسترش سواد دموکراسی. ۹. سازمان حامیان تأسیس انجمن‌های طراز نوین شهر و روستا،. ۱۰. کنفدراسیون ان‌جی‌او‌های توسعه‌گرا، ۱۱. انجمن کسب‌وکار، ۱۲. کمیته اصلاح ساختاری اتاق بازرگانی ایران (کاسابا). ۱۳. انجمن نویسندگان و مترجمان ادبیات پارلمانی (نماپ)، ۱۴، مؤسسه تریج و ایجاد سناهای دانشجویی. ۱۴. خانه مانا
(برای کسب اطلاعات در باره سرنوشت این جوامع، به بخش «اخبار ساخت جوامع طراز نوین» در وب‌سایت کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت به این نشانی مراجعه فرمایید: http://www.kadrha.com/spip.php?rubrique87

۱۷. بدیهی است که در این زمینه، نکات بسیار دیگری باید مورد بررسی قرار بگیرد که محل بررسی آن‌ها در نشست بنیان‌گذاران انجمن اصلی است که ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۲۱ آبان ماه ۱۴۰۴ به صورت حضوری در دفتر کادرها و به صورت غیرحضوری در سکوی گوگل‌میت برگزار خواهد شد و علاقمندان می‌توانند در آن شرکت کنند.