حلقه‌های جمهوری‌خواهان

«بنیان‌گذاران و خیر عمومی» عنوان دومین مقاله از سلسله مقالاتی است که قرار است برای بررسی در حلقه‌های جمهوری‌خواهی به فارسی ترجمه یا تألیف شوند. مجموعه این مقالات در بخش «حلقه‌های جمهوری‌خواهان» منتشر خواهد شد.

منظور از «حلقه‌های جمهوری‌خواهان» گروه‌های کوچکی از فعالان سیاسی‌اجتماعی هستند که مایلند از تجربه بسیار غنی‌ِ بنیان‌گذارای نظام جمهوری در ایالات متحده آمریکا برای بازآفرینی نظام سیاسی مستقر درس بگیرند. این موضوع از این جهت با فعالیت‌های دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) ارتباط پیدا می‌کند که سیزده مهاجرنشین انگلیسی که علیه تاج و تخت انگلستان متحد شدند و استقلال خودشان را از امپراتوری بریتانیا اعلام کردند، براساس همان قواعد و رویه‌هایی تأسیس شده بودند که روایت جامعی از آن‌ها در کتاب دستورنامه رابرت تشریح و تبیین شده است و اتحاد دموکراتیک آن‌ها نیز فقط براساس همان مبانی ممکن شد. از همین رو، تجربه بنیان‌گذاری جمهوری در ایالات متحده آمریکا از منظر نقش تعیین‌کننده آشنایی مهاجرنشینان با این قواعد نیز مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

خاطر نشان می‌کند، در حال حاضر و ۲۵۰ سال پس از بنیان‌گذاری نظام سیاسی ایالات متحد آمریکا، دو رویکرد متفاوت نسبت به قانون اساسی آمریکا روی در روی یکدیگر قرار گرفته‌اند و بحران دو قرائت از قانون اساسی چنان عمیق است که گروهی از تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند که چه بسا به جدایی ایالات قرمز و آبی، و یا حتی به جنگ داخلی در آمریکا منجر شود. با این همه، مباحثی که بین این دو رویکرد جریان دارد، چنان عمیق و غنی است که هر صاحب‌نظر جدی و علقامندی می‌تواند چیزهای بسیار مهمی در باره مهم‌ترین موضوعات بشری بیاموزد.

نویسنده مقاله «بنیان‌گذاران و خیر عمومی»، وینسنت فیلیپ مون‌یوز [2] دانشمند علوم سیاسی و استاد دانشگاه نوتردام، استاد علوم سیاسیِ دانشگاه توکویل و همچنین استاد حقوق و بنیان‌گذار و مدیر مرکز شهروندی و حکومت مشروطه این دانشگاه است. حوزه‌های اصلی کار او عبارت‌اند از فلسفه سیاسی، اندیشه سیاسی آمریکا، حقوق اساسی آمریکا و رابطهٔ دین و حکومت.

یکی از مهم‌ترین آثار او کتاب «خدا و بنیان‌گذاران: مدیسون، واشینگتن و جفهرسون» است که در سال ۲۰۰۹ از سوی انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شد. این کتاب به نقش تصور خدا و دین در اندیشهٔ سه تن از مهم‌ترین بنیان‌گذاران آمریکا می‌پردازد.

کتاب مهم دیگر او «آزادی دینی و بنیان‌گذاری آمریکا: حقوق طبیعی و معانی اصیل بندهای دینیِ متمم اول قانون اساسی» است که در سال ۲۰۲۲ توسط انتشارات دانشگاه شیکاگو منتشر شد. این اثر مستقیماً به حقوق طبیعی، آزادی دینی و معنای اولیهٔ بندهای دینی متمم اول قانون اساسی آمریکا می‌پردازد.

مباحث مطرح شده در مقاله‌ای که ترجمه آن را در ادامه می‌خوانید، در چارچوب چالش بین این دو رویکرد نسبت به قانون اساسی ایالات متحده قابل درک است. با این امید که با انتشار مقالات بیشتر دراین زمنیه، جمهوری‌خواهان در ایران بتوانند درک خود را از یک نظام سیاسی مطلوب ارتقا بخشند. با هم مقاله «بنیان‌گذاران و خیر عمومی‌» را می‌خوانیم:

«فدررالیست و باستانیان» عنوان نخستین مقاله از مجموعه مقالاتی است که از این پس در باره بنیان‌گذاری ایالات متحده آمریکا، در بخش «حلقه‌های جمهوریخواهانِ» در وب سایت کارگاه‌های آموزش دستورنامه ربرت (کادرها) منتشر خواهد شد. هدف از ترجمه این مقالات، تأمین مطالب آموزشی برای بررسی در حلقه‌های جمهوریخواهان است که قرار است با همت و ابتکار فعالان سیاسی‌اجتماعی‌ای تشکیل شود که آن اندازه نفوذ و اعبتار دارند که بتوانند حلقه‌ای از دوستان صمیمی و مورد اعتماد خود را براساس آموزه‌های دسستورنامه رابرت سازمان دهند.

تأسیس رژیم جمهوری ایالات متحده آمریکا در ۲۵۰ سال پیش، به عنوان یک رویداد منحصر به فرد، از زوایای مختلف قابل بررسی است. اما از منظر «کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت»، اهمیت ویژه‌ای دارد.

مؤلفان کتاب «دستورنامه رابرت» در پیشگفتار خود بر این کتاب، و آنجا که از «انتقال رویه پارلمانی به آمریکا» سخن می‌گویند، از جمله یادآوری می‌کنند:

وقتی سیاست‌های کشور مادر (بریتانیا) در سال‌های ۱۷۰۰ با رشد امپراتوری بریتانیا به تدریج به نحوی تغییر کرد که صحنه برای انقلاب آمریکا فراهم شد، نمایندگان مهاجرنشسن‌های مختلف علیه اقدام‌های «پارلمان» دست به مقاومت مشترک زدند. آنان با تکیه به رویه‌هایی که اصالتاً در خود «پارلمان» توسته یافته بود قادر بودند به نحو کارآمد مذاکره کنند.

در ادامه این بخش از پیشگفتار، فعالیت‌های نخستین گنگره قاره‌ای که در ۵ سپتامبر ۱۷۷۴ در فیلادلفیا برگزار شد، از منظر رویه‌ای مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه‌گیری شده است که «موفقیت‌های دو روز اول کنگره ارزش آن را دارد که به عنوان نشانه شناخت و تجربه اعضا در روش‌های پالرمانی و کمال آمادگی آنان ذکر شود.».

دومین كنگرة قاره‌ای در چارچوب قواعد و عرف موجود، جنگ را اداره كرد؛ نیز شكل‌گیری و تصویب بیانیه‌ استقلال را پیشبرد. در مجامع هر یك از ایالت‌ها، از طریق رویه‌های مشابهی كه با سنت‌های محلی تعدیل می‌شد، منشور‌های ثبتی مهاجرنشینی اصلاح می‌شدند تا با وضعیت مستقل انطباق یابند، یا پیش‌نویس اساسنامه‌های حدید را تهیه می‌دیدند. بسیاری از مقرراتی كه به این ترتیب مدون ‌شدند، به تدریج از سوی مهاجرنشین‌های جداگانه طی دوره‌هایی بیش از صد سال فراهم آمده بودند. این قانون‌ اساسی‌های ایالتی- برآمده از تجربه‌ مشترك قانون انگلیس و تطبیق آن قانون با شرایط جدید- به سهم خود ماده‌ای را فراهم آوردند كه قانون اساسی ایالات متحد در كنگره‌ قاره‌ای سال 1787، در مواجهه با اختلاف‌های مأیوس كننده و عمیق، از‌ آن تهیه شد.

با این حساب می‌توان نتیجه گرفت هرچند بنیان‌گذاری ایالات متحده آمریکا یک تجربه منحصر به فرد در قلمروی بنیان‌گذاری است، اما بدون وجود رویه‌های پارلمانی که در فرهنگ مهاجرنشینان وجود داشت، بروز چنان رخدادی به صورتی که رخ داد محال می‌بود.

به مناسبت ۲۵۰مین سال تأسیس ایالات متحده آمریکا مجموعه مقالاتی در وب‌سایت‌ها و نشریات معتبر آمریکایی منتشر شد که عمدتاً به بحرانی اشاره می‌کردند که در آمریکای امروز جریان دارد: بحران دو قانون اساسی. این بحران ناشی از دو برداشت و دو تفسیر مختلف از قانون اساسی یالات متحده آمریکاست. و مقاله «فدرالیست و باستانیان» نیز به همین موضوع اشاره می‌کند.

نویسنده این مقاله، مایکل آنتوان، از چهره‌های اصلی و بنا بر گزارش‌های متعدد، تدوین‌کنندهٔ اصلی سند «راهبرد امنیت ملی آمریکا» در ۲۰۲۵، در دولت دوم ترامپ بود.

یکی از مباحثی که در جریان چالش بین دو رویکرد به قانون اساسی مورد توجه قرار می‌گیرد این است که بنیان‌گذاران ایالت متحده آمریکا تا چه تحت تأثیر مفتکران و فیلسوفان یونان باستان قرار داشته‌اند و تا چه انداز متأثر از تئوری‌های فیلسوفان سیاسی مدرن بوده‌اند. مایکل آنتوان در مقاله خود، که ترجمه‌اش در ادامه تقدیم می‌شود، با مرور «مقالات فدرالیست» نشان می‌دهد که نسبت بنیان‌گذاران ایالات متحده با متفکران باستانی چطور بوده است.

گرچه دستورنامه رابرت رویه‌ها و قواعد رویه‌ای لازم برای تأسیس هر نظام سیاسی مطلوب را در اختیار می‌گذارد، اما محتوا و کارکرد نظام سیاسی مطلوب را بنیان‌گذاران آن نظام تعیین و تعریف خواهند کرد و تجربه‌های بنیان‌گذاری ایالات متحده آمریکا، از این منظر، ارزشمند‌ترین درس‌های بنیان‌گذاری را در اختیار «حلقه‌های جمهوریخواهان» قرار خواهد داد.

هرچند مباحث سیاسی در ایران امروز در چنان سطحی است که هر تلاش برای ترجمه و انتشار این مقالات را با تردید‌های جدی مواجه می‌کرد، اما، در شرایطی که هزینه فعالیت‌های سیاسی اجتماعی روز به روز افزایش می‌یابد، شاید خواندن تجربه های موفق دیگران تا حدی نیاز به مشارکت در تعیین سرنوشت ملی را ارضا کند. با هم مقاله «فدرالیست و باستانیان» را بخوانیم: