همزمان با برگزاری نخستین نشست نسل اول بنیانگذاران «انجمن اصلی» که عصر روز چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در دفتر کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) برگزار شد، نشر «اختران» ترجمه فارسی ویرایش دوازدهم کتاب دستورنامه رابرت را با عنوان فرعی «قواعد اداره انواع مجامع تصمیمگیری»، در ۷۰۵ صفحه و با جلد گالینگور منتشر کرد.
هنری مارتین رابرت نخستین ویرایش این کتاب را در سال ۱۸۷۶ در ایالات متحد آمریکا منتشر کرد و به همین خاطر، این کتاب به «دستورنامه رابرت» معروف شد.
بعدها، بازماندگان هنری مارتین رابرت، این کتاب را به صورت پیدرپی ویرایش کردند و این کتاب، به مرور، از یک کتاب ساده حاوی قواعد ناظر بر انواع مجامع تصمیمگیری دموکراتیک، به یک کتاب حقوق تبدیل شد که از منظر علم حقوق پارلمانی، درستی این قواعد را نیز تبیین و استدلال کرده است.
قواعد ناظر بر انواع مجامع تصمیمگیری دموکراتیک، طی قرنها و از طریق آزمون و خطا و بدون طرح قبلی، در پارلمان انگلستان ساخته و پرداخته شد و در قرن هفدهم میلادی از طریق مهاجران انگلیسی به قاره جدید انتقال یافت.
مؤلفان متعددی مجموعه این قواعد را در کتابهای گوناگون گردآوری و تبیین کردهاند،اما دستورنامه رابرت، جامعترین و کاملترین مرجعی است که این قواعد را که قواعد دموکراسی است، گردآوری و تبیین کرده است.
در تدوین دوازدهمین ویرایش کتاب دستورنامه رابرت ۶ متخصص با تخصصهای مختلف نقش داشتهاند. در پیشگفتار این مؤلفان، تاریخچه قواعد دموکراسی و نیز تاریخچه کتاب دستورنامه رابرت به صورت مختصر اما جامع تشریح شده است و خوانندگان فارسیزبان برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه لازم است به پیشگفتار مؤلفان مراجعه کنند.
آنچه در ادامه میآید، به صورت مختصر، تاریخچه ترجمه و انتشار این کتاب را در زبان فارسی روایت میکند:
دفتر «کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت» (دفتر کادرها) از نخستین روز فعالیت خود در تاریخ ۲۱ فروردین ۱۳۸۶ به این اصل متعهد شد که ترویج این قواعد در ایران باید حتماُ خارج از قلمرو دولت و بدون اتکا به رانتهای فسادآور و فقط با حمایت مردمی که به ترویج این قواعد باور دارند فعالیت خود را ادامه دهد.
البته، تجربههای دفتر کادرها نشان داده است که دستگاههای دولتی بسیار فشلتر از آن هستند که بتوانند حتی از ارایه خدمات رایگان دفتر کادرها نیز بهره ببرند.
طی ۱۳ سال گذشته که دفتر کادرها، از طریق آزمون و خطا و در جریان برگزاری انواع کارگاههای آموزشی میکوشید تا بهترین روشهای ترویج این قواعد را در فرهنگ ایران خلق کند، بسیاری از فعالان سیاسی اجتماعی، با صرف وقت و حضور خود در این کارگاهها، امکان چنین تجربههایی را فراهم آوردند. دفتر کادرها وظیفه خود میداند از تمام این فعالان اجتماعی که بخشی از عمر عزیز خود را صرف تجربه این جهش فرهنگی کردند، قدردانی کند.
خوشبختانه، «جهش فرهنگی» به مرور از حرکت زیرخاکی خود سربیرون میآورد و میرود تا در سطح ملی شاخ و برگ بگستراند.
در چنین شرایطی است که تجهیز دفتر کادرها به نیروهای کارآمد به یک امر حیاتی تبدیل میشود و برای تحقق این هدف، فعالان اجتماعی، علاوه بر اهدا وقت عزیز خود، لازم است از نظر مالی نیز ـ هر اندازه که میتوانند ـ کمک کنند.
این صفحه الکترونیکی، ساعت ۵ بامداد امروز، چهارشنبه، ۲۶ فروردین ماه سال ۱۴۰۴ راهاندازی میشود تا نام کسانی را که به دفتر کادرها کمک مالی میکنند، در جریده عالم برای همیشه ثبت کند.
نام این افراد، در صورتی که موافقت کنند، در اسناد «چهش فرهنگی» و دفتر کادرها برای همیشه باقی خواهد ماند.
به تمام فعالان اجتماعی سیاسی که دغدغه ترویج حاکمیت مردم در چارچوب قانون عام دموکراسی را دارند، یادآوری میشود که کمک آنان، هرچقدر که ناچیز باشد، وقتی جمع شود دریا خواهد شد.
در ادامه نام و مشخصات کسانی که به دفتر کادرها به صورت ماهانه، کمک مالی میکنند، ذکر میشود. این فهرست با افزوده شدن نام هر بک از چراغ افروزان، ویرایش خواهد شد.
دفتر کادرها:
۰۲۱-۸۸۹۱۱۰۱۷
ويرايش دهم كتاب رابرتز رولز آو اوردر [2] (دستورنامه رابرت) كه در سال ۲۰۰۰ و در ۸۰۰ صفحه در ايالات متحد آمريكا منتشر شده است، تمام قواعد و رويههاي پيشگزيدهي ادارهي انواع مجامع تصميمگيري و سازمانها و انحمنهاي دموكراتيك را به صورت جامع و كامل تشريح كرده است. ريشهي اين قواعد، به دولتشهرهاي يونان باستان ميرسد. سنتهاي دموكراسي يونان به روم منتقل شد و برخي از آنها در دوران چهار صد سالهي حكومت امپراتوري رم بر بريتانيا، با سنتهاي قبيلهاي آنگلوساكسونها در آميخت. اما بخش اصلي قانون عرفي پارلماني طي حدود هشتصد سال در پارلمانهاي انگلستان ساخته و پرداخته شد و از آنجا به مهاجر نشينهاي قارهي جديد انتقال يافت.
به دليل حضور مهاجر نشينان غيرانگليسي تبار در ايالات متحد آمريكا و شكلگيري سنتهاي متفاوت پارلماني در ايالات مختلف آن كشور، مكتوب كردن و نشر اين قواعد در آمريكا ضرورت پيدا كرد. توماس جفرسو نخستين رئيس مجلس سنا و معاون رئيس جمهور ايالات متحد آمريكا نخستين نگارش اين قواعد را با عنوان راهنمای پراکتیس پارلمانی برای استفاده در سنای ایالات متحده براي استفاده در مجلس سناي آمريكا مكتوب كرد. بعدها، هنري مارتين رابرت براي نخستين بار روايتي از اين قواعد را براي استفاده در انواع جامعه/انجمنها و مجامع تصميمگيري گردآوري و در سال ۱۸۷۶ منتشر ساخت. اين كتاب به همت همسر، عروس، پسر و نوهي هنري مارتين رابرت به صورت مرتب مورد بازنگري قرار گرفته و ویرایشهای جدید آن منتشر شده است و به همین خاطر، از سوي بيش از هشتاد درصدانجمنها و سازمانهاي دموكراتيك در كشورهاي توسعهيافته، به عنوان «مرجع پارلماني» مورد استناد قرار ميگيرد و طبق قواعد آن اداره ميشوند. براي مطالعه بيشتر در اين زمينهها به پيشگفتار اين كتاب دراينجا مراجعه فرماييد.
ويرايش دهم اين كتاب كه زير نظر هنري مارتين رابرت سوم و با همكاري گروهي از وكلاي پارلماني، تهیه و منتشر شده است، سالها پيش (۱۳۸۵) به فارسي ترجمه شد و از طريق وبسايتهاي مختلف در اختيار علاقمندان قرار گرفت. قرار است متن کاغذی آن نیز به همت نشر اختران در آیندهی نزدیک منتشر شود.
گفتنی است که ویرایشهای یازدهم و دوازدهم این کتاب نیز منتشر شده است که با ویرایش دهم آن تفاوتهای بسیار جزئی دارد.
علاقمندان به متن کامل این کتاب میتوانند با دفتر کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) در تهران، با شماره تلفن۸۸۹۱۱۰۱۷ - ۰۲۱ تماس بگیرند. برگزاری انواع کارگاههای آموزشی نحوهی اداره مجامع و جلسات تصمیمگیری بر اساس قواعد منطقی و عادلانهای که در این کتاب تشریح شده است، و نیز، ارایه مشاوره در خصوص تدوین انواع اساسنامهها و آئیننامههای جامعه/انجمن/سازمانها نیز بخشی از خدماتی است که دفتر کادرها ارایه میدهد.
لازم به یادآوری است که از سوی مؤسسه رابرتز رولز آو اوردر، خلاصهی ویرایش دهم کتاب دستورنامه، به صورت رسمی تهیه و منتشر شده است. ترجمه فارسی این کتاب خلاصه نیز اینجا دردسترس علاقمدان است.
فهرست مطالب ترجمه غيرنهايي ويرايش دهم دستورنامه رابرت در ادامه تقديم ميشود:
یکی از اعضای «سازمان موقت حامیان تأسیس انجمنهای طراز نوین شهر و روستا» پیشنهاد کرده است که نشست فوقالعادهی این سازمان ساعت ۲۰ روز سهشنبه ۲۳ دی ماه ۱۴۰۴ به صورت غیرحضوری برای اجرای یک دستورکار خاص فراخوان شود. این پیشنهاد مورد حمایت یک عضو دیگر قرار گرفته است و انتظار میرود نشست مورد نظر در موعد مقرر دعوت به دستور شود.
این پیشنهاد «با توجه به احتمال گسترش تظاهرات اعتراضی مردم و ضرورت تدوین راهنقشه گذار مسالمتآمیز از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب» مطرح شده است.
نظر به اهمیت این اقدام، متن کامل قطعنمامه پیشنهادی از رسانه داخلی سازمان موقت حامیان تأسیس انجمنهای طراز نوین شهر و روستا» نقل میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در باره فعالیتهای این سازمان به این لینک مراجعه کنید:
اما متن قطعنامه:
«گروه بنیانگذارن انجمن اصلی» در دهمین نشست خود که ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴ به صورت حضوری و غیرحضوری دعوت به دستور شده بود، تصمیم گرفتند به جای «انجمن »، «کانون» تشکیل دهند. «کانون» با «انجمن» چه فرقی دارد؟ و این تصمیم برای «تجربه یک جهش فرهنگی» و آینده ایران چه اهمیتی خواهد داشت؟ نوشتهای که پس از این مقدمه کوتاه خواهد آمد به این پرسشها میپردازد. اما پیش از آن؛
خاطر نشان میکند که تا کنون از میان ۷۴ نفری که برای بنیانگذاری انجمن اصلی دعوت شده بوند ۲۳ نفر اساسنامه گروه بنیانگذاران را امضا کردهاند و در دهمین نشست این گروه ۱۳ نفر از آنان حضور یافته بودند: ۱) محمدطاهر آهنگری عضو انجمن گسترش سواد دموکراسی و عضو گروه بازآفرینی حزب فرزندان ایران، ۲) جواد اسماعیلی که برای نخستین بار در نشستهای گروه بنینگذاران شرک کرده بود، ۳) رسول بابارضا عضو گروه بنینگذاران انجمن تعلیمات اجتماعی کودکان (تاک)، ۴) ابوالفضل بازرگان مسؤل کمیته اجرایی نهضت آزادی ایران و عضو گروه بنیانگذاران انجمن اصلی، ۵) شهرام جلاج، عضو انجمن گسترش سواد دموکراسی و انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی، ۶) محمد داوری سخنگوی سازمان معلمان ایرن و عضو گروه بنیانگذاران انجمن اصلاح ساختاری احزاب سیاسی (اساس)، ۷) علی شعبانی عضو گروه بنیانگذاران اصلی، ۸) نرگس ظریفیان دبیر انجمن گسترش سواد دموکراسی و نیز دبیر گروه بازآفرینی «تشکل حامیان برابری معلولان»، ۹) شهریار علیپور عضو سازمان موقت حامیان تأسیس انجمنهای طراز نوین شهر و روستا و بنیانگذار «کارگاه جهش فرهنگی در تأتر»، ۱۰) ابوالفضل علیآبادی عضو انجمن اصلاح نظام قانونگذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی، ۱۱) محمد قائم مقامی عضو انجمن گسترش سوداد دموکراسی، ۱۲) فاطمه منصور زاده از مسؤلان حوزه اصفهان سازمان معلمان ایران و عضو گروه بنیانگذاران انجمن تعلیمات اجتماعی کودکان و ۱۳) داود حسین تسهیلگر تأسیس انجمنهای طراز نوین.
همانطور که ملاحظه میکنید، بخش قابل توجهی از حاضران در دهمین نشست گروه بنیانگذاران انجمن اصلی در یک یا چند انجمن و سازمان دیگر که براساس دستورنامه رابرت فعالیت میکنند عضو هستند و همین واقعیت ضرورت تأسیس کانون به جای انجمن را نشان میدهد.
در دهمین نشست گروه بنیانگذاران انجمن اصلی - که از این پس باید آن را موقتاً «گروه بنیانگذارن کانون اصلی» نامید - به کمیتهای یک نفره مأموریت داده شد تا فهرست تمام پرسشهای احتمالی را که باید در نشستهای آتی گروه بنیانگذاران کانون اصلی مورد مشورت قرار بگیرد تهیه کند و ارایه دهد. پس از همفکری گروهی در مورد این پرسشها، پیشنویس اساسنامه کانون اصلی تهیه خواهد شد.
پس از این مقدمه به پرسشهای مطرح شده میپردازییم:
همزمان با برگزاری شانزدهمین نشست هسته اولیه بازآفرینی حزب فرزندان ایران در نخستین روز زمستان ۱۴۰۴، گروه بازآفرینی این حزب نیز تأسیس شد و به این ترتیب، سومین مرحله از مراحل تجربه بازآفرینی یک ساختار مستقر کلید خورد.
خاطر نشان میشود مرحله نخست روند بازآفرینی حزب فرزندان ایران روز چهارشنبه ۵ اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ آغاز شد که آقای جمشید ایرانی دبیرکل این حزب برای نخستین بار با قواعد دموکراسی مواجه شد. بیش از یک سال تلاش لازم بود تا دبیرکل حزب بتواند قواعد دموکراسی را به تعدادی از کادرهای حزب معرفی کند و آنان را مجاب سازد تا هسته اولیه بازآفرینی حزب را روز دوشنبه ۳۰ تیر ماه ۱۴۰۴ تشکیل دهند و به این ترتیب، دومین مرحله از مراحل بازآفرینی آغاز شود.
هدف هسته اولیه تأسیس گروه بازآفرینی متشکل از تعداد بیشتری از کادرهای حزب از سراسر ایران تعیین شد و به این ترتیب، عصر روز دوشنبه اول دی ماه ۱۴۰۴ و طی مراسمی که گروهی از فعالان سیاسی اجتماعی در آن حضور داشتند، گروه بازآفرینی حزب فرزندان ایران تشکیل شد و به این ترتیب سومین مرحله از مراحل بازآفرینی این حزب کلید خورد.
گفتنی است که در مرحله اول، دبیرکل به عنوان میزبان، اعضای هسته اولیه را به عنوان مهمان دعوت کرد، و در مرحله دوم، هسته اولیه، به عنوان میزبان، اعضای گروه بازآفرینی را به عنوان مهمان دعوت کرد تا در مجمع مؤسس گروه بازآقرینی شرکت کنند و در مرحله بعد، نوبت گروه بازآفرینی خواهد بود که نمایندگان حوزههای محلی حزب فرزندان ایران را که قرار است براساس موازین دموکراسی تشکیل شوند، برای تأسیس کنوانسیون حزب فرزندان ایران دعوت کند.
نیازی به گفتن نیست که تمام این مراحل طبق قواعد عقلی و منطقی و منصفانهای انجام شده است که در کتاب دستورنامه رابرت تشریح و تبیین شده است و تکتک قواعد، پیش از آن که به اجرا درآیند، برای تمام حاضران در نشست تشریح شده است و پس از آن که تمام آنان با آن قاعده موافقت کردهاند، طبق آن قاعده عمل شده است. به این ترتیب، سرتاسر فرایند بازآفرینی این حزب، مانند فرایند بازآفرینی سایر ساختارهای مستقر، تمرین دستهجمعی قواعد دمکراسی بوده است.
علاقمندانی که مایلیند با تاریخچه بازآفرینی حزب فرزندان ایران، از ابتدا تا اینجا، آشنا شوند میتوانند به نخستین کتاب از مجموعه بازآفرینی ساختارهای مستقر مراجعه کنند که با عنوان اصلی «بازآفرینی حزب فرزندان ایران» در آخرین روز پاییز سال ۱۴۰۴ منتشر شده است.
نوشتهای که در ادامه میآید گزارشی است از مراسم تأسیس «گروه بازآفرینی حزب فرزندان ایران» که به گواهی کسانی که در آن شرکت کردند، سرتاسرش یک کارگاه آموزشی جذاب و عملی برای تمرین دستهجمعی قواعد دموکراسی بود.
ضمن تشکر از خانم نرگس ظریفیان که عکاسی این مراسم را برعهده داشت، ضچند قطعه عکس از این مراسم نیز تقدیم شده است. با هم بخوانیم و ببینیم:
در حالی که قرار است مراسم تأسیس «گروه بازآفرینی حزب فرزندان ایران براساس موازین دموکراسی» شامگاه نخستین روز دی ماه سال ۱۴۰۴ (فردا) با حضور حدود ۶۰ نفر از فعالان سیاسیاجتماعی در دفتر کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) برگزار شود، نخستین کتابچه از زیرمجموعهی «بازآفرینی ساختارهای مستقر» که ماجرای دومین مرحله از مراحل بازافرینی این حزب را روایت کرده است، در ۸۰ صفحه منتشر شد.
این کتابچه، در اصل، «روزشمار رویدادهایی» است که از روز ۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ تا امروز سبب شدهاند تا یک حرکت اجتماعی در دورن یک ساختار مستقرـ «حزب فرزندان ایران» ـ برای بازآفرینی مناسبات و روابط بین اعضای این مجموعه براساس قواعدی که درستی آنها بداهتاٍ آشکار است، آغاز شود. به قول ارسطوی بزرگ، علل اربعه این حرکت اجتماعی چیستند؟ و چطور عمل میکنند؟ و بسیار مهمتر، از این نخستین تجربه بازآفرینی یک ساختار مستقر چه درسهایی میتوان برای بازآفرینی ساختارهای بزرگتر و پیجیدهتر فرا گرفت؟ در پیشگفتار این کتاب کوچک، تا حدی به این پرسشها هم فکر شده است.
در ادامه این نوشته فهرست مطالب این کتاب کوچک تقدیم شده است.
برای دریافت متن کاغذی یا الکترونیکی این کتابها با شماره تلفن ۸۸۹۱۱۰۱۷ و ۰۹۳۵۶۵۲۸۶۱۱تماس بگیرید یا تلگرام بزنید یا واتساپ کنید.
برای آشنایی بیشتر با سایر کتابهای «تجربه یک جهش فرهنگی» میتوانید به بخش «کتاب کادرها» در این وب سایت مراجعه کنید.
و فهرست مطالب این کتابچه:
در هشتمین نشست «گروه بنیانگذارن انجمن اصلی» که ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۵ آذر ۱۴۰۴ به صورت حضوری و غیرحضوری در دفتر کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (کادرها) دعوت به دستور شد، پیشنهاد قیام به کمیته کل برای بررسی وضعیت عضویت در انجمن اصلی به تصویب رسید و زیرکمیتهای چهار نفره متشکل از آقایان شهرام حلاج، مجتبی امیری، داود حسین و ابوالفضل علیآبادی مأموریت یافت تا براساس مطالب مطرح شده در کمیته کل، قطعنامه پیشنویس ماده سه اساسنامه انجمن اصلی (در باره عضویت) را تهیه کند و برای بررسی و تصویب به نشست آتی گروه بنیانگذاران انجمن اصلی ارایه دهد.
در این نشست همچنین پیشنهاد آقای محمدحسین بنیاسدی دبیرکل «نهضت آزادی ایران» مبنی برتغییر روزهای برگزاری نشستهای عادی گروه بنیانگذاران انجمن اصلی از چهارشنبههای اول و سوم به چهارشنبههای دوم و چهارم هر ماه به تصویب رسید. خاطر نشان میکند از آنجا که این پیشنهاد ماهیت اساسنامهای داشت، اخطار قبلی آن در فراخوان نشست صادر شده بود و آقای ابوالفضل بازرگان مسؤل هماهنگی هیأت اجرایی «نهضت آزادی ایران» نیز از آن حمایت کرده بود. به این ترتیب، نشست بعدی گروه بنیانگذاران روز چهارشنبه ۲۶ آذر ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
خاطر نشان میشود در نهمین نشست گروه بناینگذارن انجمن اصلی خانمها نرگس ظریفیان دبیر «انجمن گسترش سواد دموکراسی» و فاطمه منصورزاده یکی از مسؤلان حوزه اصفهان «سازمان معلمان ایران» و عضو گروه بنیانگذاران انجمن «تعلیمات اجتماعی کودکان» (تاک)، و آقایان مجتبی امیری عضو گروه بنیانگذاران «انجمن ارتقای پروفشنگرایی در مدیریت»، شهرام حلاج عضو گروه بنیانگذاران «انجمن نظارت مردم برقراردادهای عمومی» و نیز عضو «انجمن اصلاح نظام قانونگذاری» و عضو «انجمن گسترش سواد دموکراسی»، محمد داوری سخنگوی «سازمن معلمان ایران» و عضو بنیانگذاران «انجمن اصلاح ساختاری احزاب سیاسی» (اساس)، رسول بابارضا عضو گروه بنیانگذاران «انجمن تعلیمات اجتماعی کودکان» (تاک)، سهیل فاضلی عضو گروه بنیانگذاران «انجمن ترویج دستور شرف» و دبیر این گروه، ابوالفضل علیآبادی عضو «انجمن اصلاح نظام قانون گذاری»، محمد قايممقامی عضو «انجمن گسترش سواد دموکراسی»، پیمان رحیمینژاد عضو هیأت امنای محله هزار سنگ (کوهشار)، و داود حسین حضور داشتند.
تأکید بر درج سمتها و مسؤلیتهای کسانی که در هشتمین نشست گروه بنیانگذارن انجمن اصلی شرکت کرده بودند، آگاهنه و عمدی است. این امر نشان میدهد بسیاری از کسانی که قرار است به عنوان بنیانگذار، «انجمن اصلی» را تأسیس کنند، در یک یا چند انجمن و سازمان دیگر که به نحوی در امر ترویج قواعد دموکراسی (به روایت دستورنامه رابرت) فعالیت میکنند، عضو هستند. از همین رو، ایده تأسیس «کانون انجمنهای اصلی اختصاصی» (نام موقت) را باید جدی گرفت.
نوشتهای که در ادامه تقدیم میشود میکوشد جنبههای مختلف این ایده را بررسی کند و تفاوتهای بین «کانون/کنوانسیون» با «انجمن/اسمبلی» را توضیح دهد؛ به این امید که به گفتگوی درونسازمانی در باب معماری «انجمن اصلی» دامن بزند:
در نوزدهمین نشست «انجمن گسترش سواد دموکراسی» که ساعت ۱۶ روز پنجشنبه ۲۰ آذر ماه ۱۴۰۴ به صورت حضوری و غیرحضوری برگزار شده بود، پیشنویس «راهنمای برگزاری کارگاههای آشنایی با قواعد دمکراسی» در ۱۰ بند مطرح شد و مورد بررسی قرار گرفت.
به نظر میرسد یکی از ویژگیهای جوامع مدرن این باشد که اعضای این سازمانها براساس قواعد و رویههای مکتوبی عمل میکنند که خودشان و براساس توافق خودشان آنها را به مثابه «قانون» به تصویب میرساند و طبق توافق خودشان آنها را اصلاح میکنند. از این منظر، ساخت «جوامع مردم خودقانونگذار» (دموکراسی حقیقی) مستلزم این است که اعضای این جوامع مهارت نستباٍ پیجیده تدوین قواعد ناظر بر خودشان را کسب کرده باشند. به همین خاطر، در نشستهای انجمن گسترش سواد دموکراسی، و سایر انجمنهایی که در چارچوب «تجربه یک جهش فرهنگی» و براساس موازین دموکراسی تأسیس و مدیریت میشود، تلاش خواهد شد تا هر فرصتی به یک تجربه آموزشی برای ارتقای مهارت ساخت جوامع مردم خودقانونگذار بدل شود. راهنمای برگزاری کارگاههای آشنایی با قواعد دموکراسی هم در راستای تحقق این هدف ضمنی هم بوده است.
خاطر نشان میشود در پی برگزاری دو کارگاه آشنایی با قواعد دموکراسی به همت انجمن گسترش سواد دوکراسی و تدارک برگزاری سومین کارگاه که از روز شنبه ۲۲ آذر ماه ۱۴۰۴ فعالیت خود را شروع خواهد کرد، تجربههای بسیار ارزشمندی کسب شد که لازم بود در قالب یک جزوه راهنما مدون شود تا با انباشت تجربه ها از هدر رفتن سرمایههای اجتماعی پیشگیری شود.
متنی که در ادامه تقدیم میشود پیشنویس «راهنمای برگزاری کارگاههای آشنایی با قواعد دموکراسی» است که در نوزدهمین نشست انجمن گسترش سواد دموکراسی مطرح شد و ادامه بررسی و تصویب آن به نشست بعدی موکول شد.
نکته قابل ذکر دیگر این که در بند ۴ این راهنما برای نخستین بار از اصطلاح «شورای مرجمعیت» به عنوان معادل فارسی برای اصطلاح «بورد پروفشنال» استفاده شده است و باید دید که ـ به خصوص با توجه به مباحثی که در پروفشن روحانیت در این زمینه شده و میشود ـ مورد قبول طبع ایرانیان قرار خواهد گرفت یا نه.
در باره معنا و سازوکار «شورای مرجعیت» در پروفشن «پارلمانتارینها» به عنوان «کادرهای دموکراسی» از سوی یکی از اعضای حاضر در این نشست سؤال شد و در پاسخ به این پرسش نکات مهمی مطرح شد که میتواند مفاد یک مقاله مستقل باشد که ـ گوش شیطان کر ـ در آینده تقدیم علاقمندان خواهد شد. تا آن زمان، متن راهنمای برگزاری کارگاههای آشنایی با قواعد دموکراسی به عنوان نمونهی سندی از این دست تقدیم میشو. با هم میخوانیم:
همانطور که مدارس، دبیرستانها و دانشگاهها مناسبترین مکان برای ترویج قواعد دموکراسی و ارتقای مهارتهای ساخت جوامع مردم خودقانونگذار (دموکراسی حقیقی) در میان کودکان، نوجوانان و جوانان هستند، به نظر میرسد مجامع مجتمعهای ساختمانی، اعم از مسکونی، تجاری و اداری، نیز، میتوانست مناسبترین بستر برای ترویج سواد دموکراسی در میان شهروندان باشد. اما در حال حاضر، به نظر میرسد با برگزاری هر نشستی، که طبعاٌ در غیاب قواعد عقلی و منطقی مورد توافق اداره میشوند، بیاعتمادی و بیاحترامی متقابل است که بیتشر میشود و چه بسا پس از برگزاری چند مجمع عمومی، همه اعضا به این نتیجه برسند که بهتر است مدیر ساختمان کلیه امور مجتمع را رتق و فتق کند و برای همیشه قید برگزاری هر مجمع تصمیمگیری را بزنند! این قصه پیچیده است و هر تلاشی برای ساده کردن تحلیل این ماجرا حاکی از کمدانشی است. با این همه، مقایسه سردستی قانون مالکیت آپارتمان در کشورهایی مثل هند، فرانسه، انگلستان و ایالات متحده با قانون مالکیت آپارتمان در ایران یک تفاوت اساسی را نشان میدهد که ممکن است، در این زمینه مؤثر باشد: در حالی که مالکیت آپارتمانها درقانون کشورهای مذکور به صورت شرکت سهامی و تعاونی است، و مالک هر آپارتمان در مجمع تصمیمگیری به اندازه ارزش واحد مسکونی خود حق رأی دارد، و تصویب موضوعات مختلف به آرای متفاوتی نیاز خواهد داشت، اما در قانون مالکیت آپارتمانها در ایران مالک هر آپارتمان در امر تصمیمگیری در امور مشاع ساختمان حق وتو دارد. این نوع خاص از روابط حقوقی تا چه اندازه در کم اهمیت شدن مجمع مجتمعهای مسکونی تأثیر گذشته است؟
مسأله مهمی است؛ اما مسائلی از این دست نیاز به تحقیق دارد. با این همه، این فرضیه مطرح است که چه بسا آشنایی نسبی و تدریجی ساکنان مجتمعهای مسکونی با قواعد بدیهی و عقلی اداره مجامع تصمیمگیری (آنطور که در دستورنامه رابرت تشریح شده)، به رغم حق وتوی مالکان آپارتمانها، ممکن است به ارتقای احترام و اعتماد متقابل بین اعضای مجامع ساختمانی مدد برساند. از همین رو، از نخستین روزهای آغاز «تجربه یک جهش فرهنگی»، مجامع مجتمعهای ساختمانی یکی از مهمترین مشتریان بالقوه آموزش و ترویج قواعد تصمیمگیری جمعی محسوب میشدند. اما تلاش اصلی دفتر کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) در نخستین مرحله، شناسایی فعالان سیاسی و اجتماعی پروفشنال و معرفی این قواعد به آنان بوده است.
کسانی که سرنوشت «تجربه یک جهش فرهنگی» را از ابتدا (۱۳۹۱) تا امروز دنبال کردهاند گواهی میدهند که با افزایش تدریجی تعداد فعالان سیاسی اجتماعی پروفشنال که با این قواعد آشنا شدهاند و نسبت به ترویج آنها متعهد هستند، «تجربه یک جهش فرهنگی»، نیز، به همت همین فعالان، ابعاد گستردهتری یافته است. جدیدترین شاهد این مدعا، تلاش برای تأسیس مؤسسهای برای آموزش قواعد تصمیمگیری جمعی به مدیران و ساکنان مجتمعهای مسکونی، تجاری و اداری است. نوشتهای که در ادامه میآید به همین تجربه جدید میپردازد. با هم میخوانیم:
نخستین کتاب از زیرمجموعه «از روی دست دیگران» با عنوان «اساسنامه کانون ملی پارلمانتارینها» از سوی کتاب «کادها» به صورت درونسازمانی و در شمارگان محدود برای کارورزان کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) منتشر شد. این کتاب را «هوش مصنوعی» ترجمه کرده است و ویراستار کتاب، آقای داود حسین، در پیشگفتار این کتاب، در باره ضروت ترجمه آن توضیحاتی ارایه داده است که متن کامل آن در ادامه این نوشته تقدیم شده است.
خاطر نشان میشود مجموعه کتابهای دفتر کارگاههای آموزش قواعد دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) با عنوان «تجربه یک جهش فرهنگی» منتشر میشوند و هدف تمام آنها ـ به نحو مستقیم یا غیرمستقم ـ کمک به بسط و تعمیق «جهش فرهنگی» است. «خاطرات زیرخاکی» (تا کنون ۳۷ جلد)، کتاب کادرها (تا کنون ۷ جلد)، «مقالات آموزشی» (تا کنون سه جلد)، «اسناد زیرخاکی» (یک جلد)، برخی از عناوین سایر زیرمجموعههای کتاب «کادرها» هستند. در زیرمجموعه «از روی دست دیگران» اسناد و متونی انتخاب و معرفی خواهند شد که میتوانند به ساخت جوامع مردم خودقانونگذار (دموکراسی حقیقی) مدد برسانند، به شرط آن که به حای کپیسازی و کپیبرداری از آنها، روند بازآفرینی ساختارها براساس کشف مستمر صورت بگیرد. اساسنامه «کانون ملی پارلمانتارینها» نیز با این شرط ترجمه شده است.
مخاطبان این نوشتهها میدانند که معنای «پارلمانتارین» در فرهنگ سیاسی آمریکا با معنای این اصطلاح در اروپا متفاوت است. در اروپا معمولاً به نمایندگان پارلمانها پارلمانتارین میگویند. در حالیکه این اصطلاح در فرهنگ سیاسی ایلات متحده به معنای کسانی است که در امر به کارگیری رویه عام و قانون عام پارلمانی تخصص دارند. این متخصصان هدف خود را ترویج قواعد دستورنامه رابرت تعریف کردهاند که جامعترین و کاملترین روایت رویه پارلمانی و قواعد دموکراسی را ارایه میدهد و خودشان را «پروفشن» تلقی میکنند و عنوان تشکل آنان «کانون ملی پارلمانتارینها» است. اما چرا بررسی اساسنامه این کانون برای کادرهای دموکراسی در ایران مفید است؟ پیشگفتار کتاب به همین پرسش پرداخته است.
علاقهمندانی که تمایل دارند کتابهای کادرها را دریافت کنند میتوانند با شماره تلفنهای ۸۸۹۱۱۰۱۷ و ۰۹۳۵۶۵۲۸۶۱۱ (دفتر کادرها) تماس بگیرند یا پیام بگذارند تا متن الکترونیکی یا کاغذی کتاب به آنان تقدیم شود.
متن پیدیافی کتابهای «کادرها»، رایگان یا همت عالی است. علاقهمندانی که بخواهند بابت دریافت کتابها و کمک به تداوم «جهش فرهنگی» مبلغی پرداخت کنند، میتوانند کمکهای خود را به شمارهی حسابی که تقدیم میشود واریز کنند.
و اما پیشگفتار ویراستار کتاب را با هم بخوانیم:
در دهمین و آخرین نشست یکی از کارگاههای غیرحضوری «آشنایی با قواعد دموکراسی» که از شنبه ۵ مهر تا شنبه ۸ آذر ۱۴۰۴و با همکاری انجمن گسترش سواد دموکراسی و دفتر کارگاههای آموزش قواعد دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) به صورت هفتگی و الکترونیکی برگزار شد، اساسنامه «گروه حامیان تأسیس انجمنهای سواد دموکراسی در سراسر کشور» به تصویب رسید و تمام حاضران در نشست که اعلام کرند اساسنامه مصوب را امضا میکنند، در مجمع مؤسس این گروه شرکت کردند و آقایان داود حسین را به عنوان مدیر، محمدرضا پژوهان را به عنوان دبیر و مورخ، و رضا غفاری را به عنوان خزانهدار ابرگزیدند و به این ترتیب «گروه حامیان تأسیس انجمنهای گسترش سواد دموکراسی سراسر کشور» متولد شد.
گفتنی است که در شکلگیری این «کارگاه آشنایی با قواعد دموکراسی» آقای جمشید ایرانی دبیرکل حزب فرزندان ایران نقش تعیینکننده ایفا کرده است و اعضای این کارگاه و این گروه، عمدتاُ از فعالان سیاسی هستند که به ویژه در شکلگیری خانههای احزاب پروانهدار در سطح استانها نقش تسهیلکننده ایفا میکنند.
از سوی دیگر، روش معرفی و آموزش قواعد دموکراسی (به روایت دستورنامه رابرت) طی سیزده سال گذشته به نحوی با فرهنگ ایرانیان امروز هماهنگ شده است که انتظار میرود اعضای این گروه بتوانند در سطح ملی به گسترش و تعمیق «تجربه یک جهش فرهنگی» کمک بسیار بزرگی بکنند.
لازم به تکرار است که منظور از «تجربه یک جهش فرهنگی» تلاشهای دستهجمعی تمام فعالان سیاسی اجتماعی پروفنشال و متعهد است که به نحوی با قواعد دموکراسی آشنا میشوند و وظیفه ملی خود مییابند که به هر نحو ممکن در ترویج این قواعد در سطح ملی بکوشند، زیرا به این باور رسیدهاند که ترویج این قواعد ممکن است منجر به یک جهش فرهنگی شود که پیامد آن بازآفرینی سراپای نظام فرهنگی/اجتماعی/سیاسی براساس موازین دموکراسی خواهد بود.
با این حساب میتوان دریافت شکلگیری این گروه چطور میتواند یک «نقطه عضو» در «تجربه یک جهش فرهنگی» باشد که تمرکز این جنبش را از تهران به ایران ارتقا میبخشد.
گفتنی است یکی دیگر از این نقاط عطف در «تجربه یک جهش فرهنگی» برگزاری نخستین نشست «کارگاه هماندیشی عرف پارلمانی» بود که با شرکت گروهی از فعالان سیاسی اجتماعی پروفشنال، ساعت ۷ بامداد روز یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱ در سال هیأت مدیره انجمن شرکتهای ساختمانی تهران و به میزبانی آقای محمد عطاردیان تشکیل شد و همان گروه ـ به عنوان «جریان اصلی» و بنیانگذاران «انجمن اصلی» ـ نقش تاریخی خود را ایفا میکند.
نکته جالب این که تعداد اعضای گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی که از سیزده سال پیش فعالیت خود را شروع کرد و بنیانگذاران«گروه حامیان تأسیس انجمنهای گسترش سواد دموکراسی در سراسر کشور» یکی است: ۱۲ نفر.
نوشتهای که در ادامه میآید مصوبات و دستاوردهای مجمع مؤسس «گروه حامیان انجمنهای گسترش سواد دموکراسی در سراسر کشور» را روایت میکند. با هم میخوانیم: